Diagnostyka psychologiczna
Poznaj swój sposób funkcjonowania — nie tylko listę objawów
Spektrum autyzmu wygląda bardzo różnie u różnych osób. U jednych trudności widać już we wczesnym dzieciństwie, u innych zostają niewidoczne przez lata — zwłaszcza gdy ktoś nauczył się skutecznie dopasowywać swoje zachowanie do oczekiwań otoczenia.
Diagnoza może pomóc uporządkować doświadczenia, które wcześniej wydawały się trudne do wytłumaczenia.
01Objawy
Kiedy warto się skonsultować
U siebie lub swojego dziecka, jeśli zauważasz m.in.:
- trudności w rozumieniu niepisanych zasad społecznych
- poczucie inności lub trudność w odnajdywaniu się w grupie
- problemy z nawiązywaniem lub utrzymywaniem relacji
- silną potrzebę przewidywalności i rutyny
- trudność z radzeniem sobie ze zmianami
- szczególnie intensywne zainteresowania
- dużą wrażliwość na dźwięki, światło, dotyk, zapachy
- potrzebę izolacji po intensywnych kontaktach społecznych
- poczucie konieczności „odgrywania” zachowań społecznych
- trudność w rozpoznawaniu lub komunikowaniu własnych emocji
Pojedynczy objaw nic nie przesądza — kluczowa jest całościowa ocena funkcjonowania, a nie jeden test.
02Przebieg
Na czym polega proces diagnostyczny
Historia rozwoju
Funkcjonowanie od najwcześniejszych lat życia.
Funkcjonowanie społeczne
Sposób nawiązywania relacji i rozumienia sytuacji społecznych.
Zachowania i zainteresowania
Potrzeba rutyny, powtarzalność zachowań.
Przetwarzanie bodźców
Reakcje na bodźce sensoryczne i przeciążenie.
Diagnoza różnicowa
Odróżnienie od trudności o podobnym obrazie, ale innej przyczynie.
03Dorośli
Diagnoza u dorosłych
Nie każda osoba w spektrum otrzymuje diagnozę w dzieciństwie. Wiele dorosłych latami wypracowuje strategie pozwalające funkcjonować zgodnie z oczekiwaniami otoczenia — kosztem dużego wysiłku, przeciążenia i poczucia ciągłego „dopasowywania się”.
Jeśli od dawna masz wrażenie, że świat społeczny rządzi się zasadami, których inni przestrzegają intuicyjnie, a Ty musisz je świadomie analizować — warto porozmawiać ze specjalistą.
Narzędzie
ADOS-2
W procesie wykorzystywany jest ADOS-2 — ustrukturyzowana interakcja między badanym a diagnostą. U małych dzieci przypomina wspólną zabawę, u dorosłych ma formę rozmowy o relacjach i zadań z materiałami wizualnymi.
04Korzyści
Co daje diagnoza
Większą samoświadomość
Lepsze rozumienie własnego sposobu funkcjonowania.
Porządek
Nowa perspektywa na wcześniejsze doświadczenia.
Właściwy kierunek wsparcia
Strategie i formy pomocy dopasowane do realnych potrzeb.
Nie szukamy etykiety. Szukamy odpowiedzi — każdy funkcjonuje inaczej.
05Zobacz też
